ﺑﺮرﺳﻲ اﺛﺮ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﮔﺮوه ﻋﺎﻣﻠﻲ در ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ رزﻳﻦ ﭘﻠﻲ اﺳﺘﺮ ﻏﻴﺮاﺷﺒﺎع

ﺑﺮ اﺳﺎس ﻛﺎرﻫﺎى ﺗﺤﻘﻴﻘﺎﺗﻲ اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺘﻪ در اواﺳﻂ دﻫﻪ ١٩٣٠ ﭘﻠﻲ اﺳﺘﺮﻫﺎى ﻏﻴﺮ اﺷﺒﺎع ﻣﻌﺮﻓﻲ ﺷﺪﻧﺪ و اوﻟﻴﻦ ﺑﺎر ﺑﻌـﺪ از ﺟﻨﮓ ﺟﻬﺎﻧﻲ دوم در ﺳﺎﺧﺖ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﻛﺎﻣﭙﻮزﻳﺘﻲ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ. ﺑﻌﺪ از آن ﺑﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ﺗﻘﺎﺿﺎ ﺑﺮاى ﻣﺼﺮف اﻧﻮاع رزﻳﻦ ﻫﺎى ﭘﻠﻲ اﺳﺘﺮ ﻏﻴﺮ اﺷﺒﺎع در ﺻﻨﺎﻳﻊ ﻣﺨﺘﻠﻒ، ﺗﻮﻟﻴﺪ آن ﻧﻴﺰ اﻓﺰاﻳﺶ ﻳﺎﻓـﺖ. ﻣﺼـﺮف آﺳـﺎن، ﻫﺰﻳﻨـﻪ ﻧﺴـﺒﺘﺎ ﻛـﻢ ﺗﻮﻟﻴﺪ، ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻣﻜﺎﻧﻴﻜﻲ ﺑﺎﻻ و وزن ﻛﻢ از ﺟﻤﻠﻪ ﻣﺸﺨﺼﻪ ﻫﺎى ﺑﺮﺗﺮى ﺻﻨﺎﻳﻊ ﻛﺎﻣﭙﻮزﻳﺘﻲ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺻﻨﺎﻳﻊ ﻓﻠﺰى ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ. اﻣﺎ ﻣﻮﺿﻮع دﻳﮕﺮى ﻣﻄﺮح ﻣﻲ ﺷﻮد آن ﻫﻢ ﭼﮕﻮﻧﮕﻲ اﻧﺘﺨﺎب و ﺑﻜﺎرﮔﻴﺮى ﻳﻚ ﻧﻮع رزﻳﻦ ﭘﻠﻲ اﺳﺘﺮ ﻏﻴـﺮ اﺷـﺒﺎع در ﺻـﻨﺎﻳﻊ اﺳﺖ ﺑﻪ ﻃﻮرى ﻛﻪ ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻧﻴﺎزﻫﺎى آن ﻛﺎرﺑﺮد را ﺗﺄﻣﻴﻦ ﻧﻤﺎﻳﺪ. ﺟﻬﺖ ﺑﺮرﺳﻲ اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع روش ﻫﺎى آزﻣﻮن ﺑﺴﻴﺎرى ﻣﻄﺮح و اﺟﺮاﻳﻲ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ وﺳﻴﻠﻪ آﻧﻬﺎ ﻣﻲ ﺗﻮان ﺧﻮاص ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ، ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ و ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻣﻜﺎﻧﻴﻜﻲ اﻧﻮاع رزﻳﻦ ﻫﺎى ﭘﻠﻲ اﺳـﺘﺮ ﻏﻴﺮاﺷﺒﺎع را ﻣﻮرد ارزﻳﺎﺑﻲ ﻗﺮار داد. ﻳﻜﻲ از ﻣﺸﺨﺼﻪ ﻫﺎﻳﻲ ﻛﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮرﺳﻲ و ﺑﺮ اﺳﺎس آن ﻳﻚ رزﻳﻦ ﺧﺎص ﻣﻮرد ارزﻳـﺎﺑﻲ و ﻛﺎرﺑﺮد ﻗﺮار ﮔﻴﺮد ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ اﺳﺖ. ﺑﺮ اﺳﺎس روش ﻫﺎى اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻣﻮﺟﻮد ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺎ ﺗﻬﻴـﻪ آزﻣﻮﻧـﻪ از ﻣﺤﺼـﻮﻻت ﭘﻠﻲ اﺳﺘﺮى ﻣﺨﺘﻠﻒ آﻧﻬﺎ را ﺑﺮرﺳﻲ ﻧﻤﻮده و ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻧﻴﺎزﻫﺎى ﻳﻚ ﭘﺮوژه از ﻧﻮع ﻣﻮرد ﻗﺒﻮل اﺳﺘﻔﺎده ﻛﺮد. اﻣﺎ روش ﻫﺎى ﻣﻮﺟﻮد در اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻫﺎى ﺑﻴﻦ اﻟﻤﻠﻠﻲ ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺳﺎزى ﺑﺎ اﻟﻴﺎف ﻣﺨﺘﻠﻒ دارﻧﺪ و ﻧﻴﺰ ﺟﻬﺖ دﺳﺖ ﻳـﺎﺑﻲ ﺑـﻪ ﻧﺘﻴﺠـﻪ ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﺻﺮف زﻣﺎن ﻃﻮﻻﻧﻲ اﺳﺖ. ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ دﻟﻴﻞ ﻣﻌﺮﻓﻲ روﺷﻲ ﻛﻪ ﺑﺮ اﺳﺎس آن ﺑﺘﻮان در ﻛﻤﺘﺮﻳﻦ زﻣﺎن ﻣﻤﻜـﻦ ﻣﻘﺎوﻣـﺖ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ ﻳﻚ ﻧﻮع رزﻳﻦ ﭘﻠﻲ اﺳﺘﺮ ﻏﻴﺮاﺷﺒﺎع را ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ و ﺟﻬﺖ ﻛـﺎرﺑﺮد ﺧـﺎص اﻧﺘﺨـﺎب ﻛـﺮد از اﻫﻤﻴـﺖ ﺑـﺎﻻﻳﻲ در ﺻﻨﺎﻳﻊ ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ. در اﻳﻦ ﻣﻘﺎﻟﻪ روش ﻛﺎرﺑﺮدى ﺑﺮاى ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ اﻧﻮاع رزﻳﻦ ﭘﻠﻲ اﺳﺘﺮ ﻏﻴﺮ اﺷﺒﺎع اراﺋـﻪ ﻣﻲ ﮔﺮدد و در ﻧﻬﺎﻳﺖ ﺟﻬﺖ ﺑﺮرﺳﻲ ﻛﺎراﻳﻲ آن، ﺗﺄﺛﻴﺮ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﮔـﺮوه ﻋـﺎﻣﻠﻲ ﻓﺘﺎﻟﻴـﻚ اﺳـﻴﺪ در زﻧﺠﻴـﺮ ﭘﻠﻴﻤـﺮ ﺑـﺮ ﻣﻘﺎوﻣـﺖ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ رزﻳﻦ ﭘﻠﻲ اﺳﺘﺮ ﻏﻴﺮ اﺷﺒﺎع ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﻲ ﺷﻮد.

ﻣﺒﺎﻧﻲ ﻧﻈﺮى ﭘﮋوﻫﺶ

ﭘﻠﻲ اﺳﺘﺮ ﻫﺎى ﻏﻴﺮ اﺷﺒﺎع ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ دارا ﺑﻮدن ﮔﺮوه ﻫﺎى ﻋﺎﻣﻠﻲ ﻛﺮﺑﻮﻛﺴﻴﻜﻲ و اﻟﻜﻠﻲ، ﻗﺎﺑﻠﻴﺖ ﻫﻴﺪروﻟﻴﺰ ﺷﺪن دارﻧـﺪ. ﻫﺮ ﭼﻪ ﻣﻤﺎﻧﻌﺖ ﻓﻀﺎﻳﻲ در اﻃﺮاف اﻳﻦ ﮔﺮوه ﻫﺎ ﻛﻤﺘﺮ ﺑﺎﺷﺪ ﻓﺮاﻳﻨﺪ ﻫﻴﺪروﻟﻴﺰ ﺑﻬﺘﺮ اﻧﺠﺎم ﻣﻲ ﺷـﻮد و در ﻧﻬﺎﻳـﺖ رزﻳـﻦ ﭘﻠـﻲ اﺳﺘﺮ ﭘﺨﺖ ﺷﺪه، در ﺣﻼﻟﻬﺎى ﻗﻠﻴﺎﻳﻲ و اﺳﻴﺪى ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺗﺨﺮﻳﺐ ﻣﻲ ﺷﻮد. روﺷﻲ ﻛﻪ ﺑﺘﻮان ﺑﺎ آن اﺛﺮات ﺣﻼل ﻫﺎى ﻣﺨﺘﻠـﻒ روى رزﻳﻦ ﻛﺎﻣﻼ ﭘﺨﺖ ﺷﺪه ﺑﺮرﺳﻲ ﻧﻤﻮد از اﻫﻤﻴﺖ ﺑﺎﻻﻳﻲ ﺑﺮﺧﻮدار اﺳﺖ. ﻟﺬا در اﻳﻦ ﺗﺤﻘﻴﻖ روش ﺟﺪﻳﺪ و اﺻـﻼح ﺷـﺪه اى از روش ﻣﻮﺟﻮد در اﺳﺘﺎﻧﺪارد٦٩١٩ JIS اراﺋﻪ ﻣﻲ ﺷﻮد. ﺟﻬﺖ ارزﻳﺎﺑﻲ ﻛﺎراﻳﻲ اﻳـﻦ روش، ﺗﺴـﺖ و ﺑﺮرﺳـﻲ ﺑـﺮ روى اﻧﻮاع ﭘﻠﻲ اﺳﺘﺮﻫﺎى ﻏﻴﺮ اﺷﺒﺎع ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ اﻳﺰوﻣﺮﻫﺎى ﻓﺘﺎﻟﻴﻚ اﺳﻴﺪ ﺗﻮﻟﻴﺪى ﺷﺮﻛﺖ ﺻﻨﺎﻳﻊ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ ﻓﺮاﭘﻞ ﺟﻢ اﻧﺠـﺎم ﮔﺮﻓﺘـﻪ اﺳﺖ. آزﻣﻮﻧﻪ ﻫﺎ ﺑﺎ اﺑﻌﺎد ٧٥* ٢٥ ﻣﻴﻠﻴﻤﺘﺮ و ﺿﺨﺎﻣﺖ ٣ ﻣﻴﻠﻴﻤﺘﺮ ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪﻧﺪ.

ﭘﻴﺸﻴﻨﻪ ﭘﮋوﻫﺶ

ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺘﻪ روش ﻫﺎى ﻣﺘﻔﺎوﺗﻲ ﺑﺮاى ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﭘﻠﻲ اﺳـﺘﺮ ﻏﻴـﺮ اﺷـﺒﺎع اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﺗﻤﺎﻣﻲ آﻧﻬﺎ ﺑﺮ روى رزﻳﻦ ﭘﻠﻲ اﺳـﺘﺮ ﻏﻴﺮاﺷـﺒﺎع ﻫﻤـﺮاه اﻟﻴـﺎف اﻧﺠـﺎم ﮔﺮﻓﺘـﻪ اﺳـﺖ(ASTM C 581، ASTM D 2563 و اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻣﻠﻲ ٦٧٤٣). ﺷﺮﻛﺘﻬﺎى ﺳﺎزﻧﺪه ﻧﻴﺰ اﻃﻼﻋﺎﺗﻲ ﺑﺎ ﻋﻨﻮان راﻫﻨﻤﺎى ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ اراﺋـﻪ ﻣﻲ دﻫﻨﺪ ﻛﻪ آن ﻫﻢ ﺑﺮ روى رزﻳﻦ ﻻﻳﻪ ﮔﺬارى ﺷﺪه اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳـﺖ. ﺗﻨﻬـﺎ روش ﻣﻮﺟـﻮد در ﻣـﻮرد ﺗﻌﻴـﻴﻦ ﻣﻘﺎوﻣـﺖ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ در اﺳﺘﺎﻧﺪارد ژاﭘﻨﻲ ٦٩١٩ JIS ﻣﻄﺮح ﺷﺪه اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪى ﻣﺤﺼﻮﻻت ﭘﻠﻲ اﺳﺘﺮ ﻏﻴﺮاﺷـﺒﺎع ﺑـﺮ اﺳﺎس ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ در ﻣﺤﻠﻮل ﻗﻠﻴﺎﻳﻲ ١٠% ﻫﻴﺪرواﻛﺴﻴﺪ ﺳﺪﻳﻢ NaOH ﺟﻮﺷﺎن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ. ﺑـﺎ ﺗﻮﺟـﻪ ﺑـﻪ ﻏﻠﻈـﺖ و دﻣﺎى ﺑﺎﻻى اﻳﻦ ﻣﺤﻠﻮل، اﻛﺜﺮا ﻣﺤﺼﻮﻻت ﭘﻠﻲ اﺳﺘﺮ ﻏﻴﺮ اﺷﺒﺎع در ﻃﺒﻘﻪ رزﻳﻦ ﻫـﺎى ﭘﻠـﻲ اﺳـﺘﺮ ﻏﻴـﺮ اﺷـﺒﺎع ﺑـﺎ ﻣﻘﺎوﻣـﺖ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ. ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﻳﮕﺮ ﺑﺮ اﺳﺎس روش ﻣﻮﺟﻮد در اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻣﺬﻛﻮر ﻧﻤـﻲ ﺗـﻮان ﻣﺤﺼـﻮﻻت ﭘﻠـﻲ اﺳﺘﺮ ﻏﻴﺮ اﺷﺒﺎع را ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ ﻃﺒﻘﻪ ﺑﻨﺪى ﻧﻤﻮد. ﻟﺬا ﻧﻴﺎز اﺳﺖ روش آزﻣـﻮن ﻣﻮﺟـﻮد در اﺳـﺘﺎﻧﺪارد JIS ٦٩١٩ اﺻﻼح و ﻛﺎرﺑﺮدى ﺷﻮد. روش اﺻﻼح ﺷﺪه، در اﻳﻦ ﻣﻘﺎﻟﻪ اراﺋﻪ ﻣﻲ ﮔﺮدد. ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﺟﻬﺖ ﺑﺮرﺳﻲ ﻛـﺎرﺑﺮدى ﺑـﻮدن آن ﻣﺤﺼﻮﻻت ﭘﻠﻲ اﺳﺘﺮ ﻏﻴﺮ اﺷﺒﺎع ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ ﻫﺮ ﺳﻪ ﻧﻮع اﻳﺰوﻣﺮ ﻓﺘﺎﻟﻴﻚ اﺳﻴﺪ آزﻣﻮن و ارزﻳﺎﺑﻲ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ.

روش ﭘﮋوﻫﺶ

در اﻳﻦ ﻣﻘﺎﻟﻪ ﺑﺮ اﺳﺎس روش اراﺋﻪ ﺷﺪه در اﺳﺘﺎﻧﺪارد٦٩١٩ JIS ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺳﺎزى اﻧﺠﺎم ﮔﺮﻓـﺖ و ﻧﻤﻮﻧـﻪ ﻫـﺎ ﺑـﺮ اﺳـﺎس روش ﺗﻮﺻﻴﻪ ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﺷﺮﻛﺖ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻛﻨﻨﺪه ﭘﺨﺖ ﺷﺪﻧﺪ. ﺑﻌﺪ اﻧﺠﺎم ﻓﺮاﻳﻨﺪ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺳﺎزى و ﭘﺨﺖ، ﺗﻤﺎﻣﻲ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎ از ﻧﻈﺮ وﺿﻊ ﻇﺎﻫﺮى و ﻓﺎﻗﺪ ﻫﺮﮔﻮﻧﻪ ﺗﺮك ﺑﺮرﺳﻲ ﮔﺮدﻳﺪ. ﺟﻬﺖ ﺗﺴﺖ، ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎ در ﻣﺤﻴﻂ آﺑﻲ اﺳﻴﺪى ﻳﺎ ﻗﻠﻴـﺎﻳﻲ ﺑـﺎ درﺻـﺪ ﻣﺸـﺨﺺ اﺳﻴﺪ و ﻗﻠﻴﺎ ﻏﻮﻃﻪ ور ﺷﺪﻧﺪ. آزﻣﻮن در ﻣﺤﻴﻂ ﺟﻮﺷﺎن ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ رﻓﻼﻛﺲ در راﻛﺘﻮر ﺷﻴﺸﻪ اى اﻧﺠـﺎم ﮔﺮدﻳـﺪ. ﺑﻬﺘـﺮ اﺳـﺖ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎ ﺑﻪ ﻫﻤﺮاه ﺗﻜﻪ ﻫﺎى ﺷﻴﺸﻪ در داﺧﻞ راﻛﺘﻮر ﺷﻴﺸﻪ اى رﻳﺨﺘﻪ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ ﺗﺎ از ﺑـﻪ ﻫـﻢ ﭼﺴـﺒﻴﺪن آﻧﻬـﺎ ﺟﻠـﻮﮔﻴﺮى ﮔﺮدد. ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎ ﺑﻌﺪ از زﻣﺎن ﻣﺸﺨﺺ، از ﻣﺤﻠﻮل ﺟﻮﺷﺎن ﺧﺎرج ﺷﺪه و ﺑﺎ آب ﺷﺴﺘﻪ ﺷﺪﻧﺪ. ﺳﭙﺲ ﻻزم اﺳﺖ ﻧﻤﻮﻧـﻪ ﻫـﺎى ﺷﺴﺘﻪ ﺷﺪه، در داﺧﻞ آون در دﻣﺎى ١٠٠ درﺟﻪ ﺳﻠﺴﻴﻮس ﺑﻪ ﻣﺪت دو ﺳﺎﻋﺖ ﺧﺸﻚ ﺷﻮﻧﺪ. در ﻧﻬﺎﻳﺖ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎى ﺧﺸﻚ ﺷﺪه، ﺑﻌﺪ از ﺧﻨﻚ ﺷﺪن از ﻧﻈﺮ وﺟﻮد ﺗﺮك ﻫﺎى ﺳﻄﺤﻲ و ﻋﻤﻘﻲ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳﻲ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ. ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺷـﻴﻤﻴﺎﻳﻲ در ﻳـﻚ ﻣﺤﻠﻮل ﺑﺎ درﺻﺪ اﺳﻴﺪ ﻳﺎ ﺑﺎز و زﻣﺎن رﻓﻼﻛﺲ ﻣﺸﺨﺺ، ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻋﺪم وﺟﻮد ﺗﺮك ﺑﺮ روى ﺳﻄﺢ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎ ﺑﻴﺎن ﻣﻲ ﺷـﻮد و ﺑﺪون ﺗﺮك ﺑﻮدن ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﻴﺎن ﮔﺮ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ در آن ﺷﺮاﻳﻂ اﺳـﺖ. درﺻـﺪﻫﺎى ﻣﺘﻔـﺎوﺗﻲ از ﻫﻴﺪرواﻛﺴـﻴﺪ ﺳـﺪﻳﻢ NaOH و اﺳﻴﺪ ﺳﻮﻟﻔﻮرﻳﻚ ٤SO٢H در ﺑﺎزه ﻫﺎى زﻣﺎﻧﻲ ﻣﺘﻔﺎوت ﺑﺮ روى ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎى ﭘﻠﻲ اﺳﺘﺮ ﭘﺨـﺖ ﺷـﺪه ﺗﺴـﺖ ﺷـﺪ. ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ رزﻳﻦ ﭘﻠﻲ اﺳﺘﺮ ﻏﻴﺮ اﺷﺒﺎع ارﺗﺒﺎط ﻣﺴﺘﻘﻴﻢ ﺑﻪ درﺻﺪ اﺳﻴﺪ و ﺑﺎز ﻣﺼﺮﻓﻲ و ﻣﺪت زﻣﺎن رﻓﻼﻛﺲ دارد.

ﺟﻬﺖ ﺑﺮرﺳﻲ اﺛﺮ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﮔﺮوه ﻋﺎﻣﻠﻲ اﻳﺰوﻣﺮﻫﺎى اﺳﻴﺪ ﻓﺘﺎﻟﻴﻚ در زﻧﺠﻴﺮ ﭘﻠﻲ اﺳﺘﺮ ﻏﻴﺮ اﺷﺒﺎع، ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎﻳﻲ از ﻫﺮ ﺳـﻪ ﭘﻠـﻲ اﺳﺘﺮ ﻏﻴﺮاﺷﺒﺎع ﻛﻪ ﺑﺎ اﻳﺰوﻣﺮﻫﺎى ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﻴﺪ ﻓﺘﺎﻟﻴﻚ ﺳﻨﺘﺰ ﺷﺪه اﻧﺪ ﻣﻮرد آزﻣﻮن ﻗـﺮار ﮔﺮﻓﺘﻨـﺪ. ﻧﺘـﺎﻳﺞ اﻳـﻦ ﺑﺮرﺳـﻲ در ﺟﺪاول ذﻳﻞ آﻣﺪه اﺳﺖ.

ﺟﺪول-١ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎى ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ رزﻳﻦ ﻫﺎى ﭘﻠﻲ اﺳﺘﺮ ﻏﻴﺮ اﺷﺒﺎع ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ ارﺗﻮﻓﺘﺎﻟﻴﻚ ﺑﻌﺪ از ﺗﺴﺖ در ﻣﺤﻴﻂ ﺑﺎزى

در ﺟﺪول-١، ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ رزﻳﻦ ﭘﻠﻲ اﺳﺘﺮ ﻏﻴﺮ اﺷﺒﺎع ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ ارﺗﻮﻓﺘﺎﻟﻴﻚ اﻧﻴﺪرﻳﺪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﺤﻠﻮل ﻫﻴﺪرواﻛﺴـﻴﺪ ﺳﺪﻳﻢ NaOH ﺑﺎ درﺻﺪﻫﺎى ﻣﺘﻔﺎوت ﻣﻘﺎوم ﻧﺒﻮده و در آزﻣﻮن ﺑﺮرﺳﻲ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ در ﻣﺤﻴﻂ ﻗﻠﻴﺎﻳﻲ ﺗـﺮك ﺧـﻮرده اﺳﺖ. ﺣﺪاﻛﺜﺮ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻗﻠﻴﺎﻳﻲ رزﻳﻦ ﭘﻠﻲ اﺳﺘﺮ ﻏﻴﺮ اﺷﺒﺎع ﺑـﺮ ﭘﺎﻳـﻪ ارﺗﻮﻓﺘﺎﻟﻴـﻚ اﻧﻴﺪرﻳـﺪ ٣٠ دﻗﻴﻘـﻪ در ﻣﺤﻠـﻮل NaOH ﺟﻮﺷﺎن ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ. ﻣﻴﺰان ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺑﺮ اﺳﺎس ﺗﻌﺪاد و ﻋﻤﻖ ﺗﺮﻛﻬﺎ ﺑﻮﺟﻮد آﻣﺪه در ﺳﻄﺢ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺑﻴﺎن ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺑﺴﺘﮕﻲ ﺑـﻪ درﺻﺪ NaOH و زﻣﺎن رﻓﻼﻛﺲ دارد. در ﺟﺪول -١ ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺑﺎ اﻓﺰاﻳﺶ درﺻـﺪ NaOH و زﻣـﺎن رﻓﻼﻛـﺲ ﺗﺮك ﻫﺎى ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ.

در ﺟﺪول-٢، ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد ﻛﻪ ﺑﺎﻻﺗﺮﻳﻦ ﻣﻴﺰان ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ رزﻳﻦ ﭘﻠﻲ اﺳﺘﺮ ﻏﻴﺮ اﺷﺒﺎع ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ اﻳﺰوﻓﺘﺎﻟﻴﻚ اﺳﻴﺪ در ﻣﺤﻠﻮل ﺟﻮﺷﺎن ﻫﻴﺪرواﻛﺴﻴﺪ ﺳﺪﻳﻢ NaOH (١%) ﺑﻪ ﻣﺪت ٣ ﺳﺎﻋﺖ ﺑـﻮده اﺳـﺖ و ﺑـﺎ اﻓـﺰاﻳﺶ درﺻـﺪ ﻗﻠﻴـﺎ و زﻣـﺎن رﻓﻼﻛﺲ ﻣﻴﺰان ﺗﺮﻛﻬﺎى ﺳﻄﺢ آزﻣﻮﻧﻪ زﻳﺎد و ﻣﺘﺮاﻛﻢ ﺗﺮ ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ.

ﺟﺪول-٢ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎى ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ رزﻳﻦ ﻫﺎى ﭘﻠﻲ اﺳﺘﺮ ﻏﻴﺮ اﺷﺒﺎع ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ اﻳﺰوﻓﺘﺎﻟﻴﻚ ﺑﻌﺪ از ﺗﺴﺖ در ﻣﺤﻴﻂ ﺑﺎزى

ﺟﺪول-٣ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎى ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ رزﻳﻦ ﻫﺎى ﭘﻠﻲ اﺳﺘﺮ ﻏﻴﺮ اﺷﺒﺎع ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ ﺗﺮﻓﺘﺎﻟﻴﻚ ﺑﻌﺪ از ﺗﺴﺖ در ﻣﺤﻴﻂ ﺑﺎزى

در ﺟﺪول-٣، ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﻲ ﺷﻮد ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ رزﻳﻦ ﭘﻠﻲ اﺳﺘﺮ ﻏﻴﺮ اﺷﺒﺎع ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ ﺗﺮﻓﺘﺎﻟﻴﻚ اﺳﻴﺪ ﻣﺸﺎﺑﻪ ﺑﺎ ﻧﻮع ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺷﺪه ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ اﻳﺰو ﻓﺘﺎﻟﻴﻚ اﺳﻴﺪ اﺳﺖ. ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ اﻳﻨﻜﻪ ﻗﻴﻤﺖ ﺗﺮﻓﺘﺎﻟﻴﻚ اﺳﻴﺪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ اﻳﺰوﻓﺘﺎﻟﻴﻚ اﺳﻴﺪ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺗـﺮ اﺳـﺖ ﻗﻴﻤﺖ ﺗﻤﺎم ﺷﺪه ى رزﻳﻦ ﭘﻠﻲ اﺳﺘﺮ ﻏﻴﺮ اﺷﺒﺎع ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ ﺗﺮﻓﺘﺎﻟﻴﻚ اﺳﻴﺪ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺗﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ در ﺣﺎﻟﻲ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺷـﻴﻤﻴﺎﻳﻲ آن ﻣﺸﺎﺑﻪ ﺑﺎ رزﻳﻦ ﭘﻠﻲ اﺳﺘﺮ ﻏﻴﺮ اﺷﺒﺎع ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ اﻳﺰوﻓﺘﺎﻟﻴﻚ اﺳﻴﺪ اﺳﺖ.

ﺟﺪول-٤ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎى ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ رزﻳﻦ ﻫﺎى ﭘﻠﻲ اﺳﺘﺮ ﻏﻴﺮ اﺷﺒﺎع ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ اﻳﺰوﻣﺮﻫﺎى ﻓﺘﺎﻟﻴﻚ اﺳﻴﺪ ﺑﻌﺪ از ﺗﺴﺖ در ﻣﺤﻴﻂ اﺳﻴﺪى

ﺑﺮ اﺳﺎس ﺗﺼﺎوﻳﺮ اراﺋﻪ ﺷﺪه در ﺟﺪول-٤، از ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎى رزﻳﻦ ﭘﻠﻲ اﺳﺘﺮ ﻏﻴﺮ اﺷﺒﺎع در ﻣﺤﻴﻂ اﺳﻴﺪى، ﻣﻘﺎوﻣـﺖ ﺷـﻴﻤﻴﺎﻳﻲ رزﻳﻦ ﭘﻠﻲ اﺳﺘﺮ ﻏﻴﺮ اﺷﺒﺎع ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ اﻧﻮاع اﻳﺰوﻣﺮﻫﺎى ﻓﺘﺎﻟﻴﻚ اﺳﻴﺪ ﺗﻘﺮﻳﺒﺎ ﺑﺎﻻ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ. در ﻧﻮع ﺗﻮﻟﻴـﺪ ﺷـﺪه ﺑـﺎ ارﺗﻮﻓﺘﺎﻟﻴـﻚ اﻧﻴﺪرﻳﺪ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ در ﻣﺤﻴﻂ اﺳﻴﺪ ﺳﻮﻟﻔﻮرﻳﻚ ﺟﻮﺷﺎن ١٠% ، ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺗﺮ از ﻧﻮع ﺗﻮﻟﻴـﺪ ﺷـﺪه ﺑـﺎ اﻳﺰوﻣﺮﻫـﺎى دﻳﮕـﺮ اﺳﺖ. ﺑﺮ اﺳﺎس ﺟﺪول-٤ ، رزﻳﻦ ﭘﻠﻲ اﺳﺘﺮ ﻏﻴﺮ اﺷﺒﺎع ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ ارﺗﻮﻓﺘﺎﻟﻴﻚ اﻧﻴﺪرﻳﺪ ﺑـﻪ ﻣـﺪت ٥٠ ﺳـﺎﻋﺖ در ﻣﺤـﻴﻂ اﺳـﻴﺪ ﺳﻮﻟﻔﻮرﻳﻚ ﺟﻮﺷﺎن ١٠% ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻧﺪارد و در ﻧﻤﻮﻧﻪ دو ﻋﺪد ﺗﺮك ﺳﻄﺤﻲ ﺑﻮﺟﻮد آﻣﺪه اﺳﺖ. در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ رزﻳﻦ ﭘﻠﻲ اﺳﺘﺮ ﻏﻴﺮ اﺷﺒﺎع ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ اﻳﺰوﻓﺘﺎﻟﻴﻚ اﺳﻴﺪ و ﺗﺮﻓﺘﺎﻟﻴﻚ اﺳﻴﺪ ﺑﻴﺶ ١٠٠ ﺳﺎﻋﺖ در ﻣﺤﻴﻂ اﺳﻴﺪ ﺳﻮﻟﻔﻮرﻳﻚ ﺟﻮﺷﺎن ١٠% ﻣﻘـﺎوم ﻣﻲ ﺑﺎﺷﻨﺪ و ﻧﻤﻮﻧﻪ ﻫﺎ ﺑﺪون ﻫﻴﭻ ﮔﻮﻧﻪ ﺗﻐﻴﻴﺮى ﺑﺎﻗﻲ ﻣﻲ ﻣﺎﻧﺪ.

ﺗﺠﺰﻳﻪ و ﺗﺤﻠﻴﻞ داده ﻫﺎ

ﻣﺸﺨﺺ ﻛﺮدن ﻳﻚ رزﻳﻦ ﭘﻠﻲ اﺳﺘﺮ ﻏﻴﺮ اﺷﺒﺎع ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻘﺎوﻣـﺖ ﺷـﻴﻤﻴﺎﻳﻲ و ﻧﻴـﺎز ﻛـﺎرﺑﺮدى آن، ﺑـﺎ اﻳـﻦ روش ﺑـﻪ ﺳﺎدﮔﻲ و در زﻣﺎن ﻛﻮﺗﺎه ﺗﺮى ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ روش ﭘﻴﺸﺘﺮ اﻣﻜﺎن ﭘﺬﻳﺮ اﺳﺖ. ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺷـﺪ ﻛـﻪ ﺑـﺎ اﻳـﻦ روش ﻣﻘﺎوﻣـﺖ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ رزﻳﻦ ﭘﻠﻲ اﺳﺘﺮ ﻏﻴﺮ اﺷﺒﺎع ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ ارﺗﻮ ﻓﺘﺎﻟﻴﻚ اﻧﻴﺪرﻳﺪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻧﻮع ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺷﺪه ﺑﺮ ﭘﺎﻳﻪ اﻳﺰوﻓﺘﺎﻟﻴﻚ اﺳﻴﺪ و ﺗﺮﻓﺘﺎﻟﻴﻚ اﺳﻴﺪ ﭘﺎﻳﻴﻦ ﺗﺮ اﺳﺖ ﻛﻪ اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع ﺑﻴـﺎﻧﮕﺮ ﻛـﺎرﺑﺮدى ﺑـﻮدن روش اﺳـﺖ. ﻫﻤﭽﻨـﻴﻦ ﻳﻜـﻲ از ﻛـﺎرﺑﺮدى ﺗـﺮﻳﻦ ﻣﺰﻳﺘﻬﺎى اﻳﻦ روش اﻧﺠﺎم آن در ﻣﺪت زﻣﺎن ﻛﻢ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ روﺷﻬﺎى ﻻﻳﻪ ﺳﺎزى ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ و ﻣﻲ ﺗﻮان ﺑﺮ اﻳﻦ اﺳﺎس ﻣﺪارك و ﻣﺴﺘﻨﺪاﺗﻲ از ﻣﺤﺼﻮﻻت ﻛﺎرﺑﺮدى ﺗﻬﻴﻪ ﻧﻤﻮد ﻛﻪ ﺑﻪ راﺣﺘﻲ ﺑﺘﻮان ﻫﺮ ﻧﻤﻮﻧﻪ ﺟﺪﻳﺪ را ازرﻳﺎﺑﻲ و ﺑﺎ ﺳـﻮاﺑﻖ ﻗﺒﻠـﻲ ﻣﻘﺎﻳﺴـﻪ ﻧﻤﻮد. اﻳﻦ ﻣﻮﺿﻮع ﺑﺮاى ﺷﺮﻛﺖ ﻫﺎى ﻣﺼﺮف ﻛﻨﻨﺪه ﻛﻪ ﺑﺮ اﺳﺎس ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺠﺒﻮر ﺑﻪ ﻣﺼﺮف رزﻳـﻦ ﭘﻠـﻲ اﺳـﺘﺮ ﻏﻴﺮاﺷـﺒﺎع از ﭼﻨﺪ ﺷﺮﻛﺖ ﻣﺘﻔﺎوت ﻫﺴﺘﻨﺪ از اﻫﻤﻴﺖ ﺑﺴﻴﺎر ﺑﺎﻻﻳﻲ ﺑﺮﺧﻮدار اﺳﺖ. ﺑﻪ ﻃﻮر ﻛﻠﻲ ﺑﺎ اﻳﻦ روش ﺑﻪ راﺣﺘـﻲ ﻣـﻲ ﺗـﻮان ﭼﻨـﺪ ﻣﺤﺼﻮل را آزﻣﻮد و ﺑﺎ ﻫﻢ ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﻛﺮد.

ﻧﺘﻴﺠﻪ ﮔﻴﺮى

روش ﺟﺪﻳﺪ آزﻣﻮن و ارزﻳﺎﺑﻲ رزﻳﻦ ﻫﺎى ﭘﻠﻲ اﺳﺘﺮ ﻏﻴﺮ اﺷﺒﺎع، روش ﻛﺎرﺑﺮدى در ﺻﻨﺎﻳﻊ ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻛﻨﻨﺪه و ﻣﺼﺮف ﻛﻨﻨﺪه اﻳﻦ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﺑﺮ اﺳﺎس آن ﻣﻲ ﺗﻮان در ﻛﻤﺘﺮﻳﻦ زﻣﺎن ﻣﻤﻜﻦ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ ﻳﻚ ﻧﻤﻮﻧﻪ رزﻳﻦ ﭘﻠﻲ اﺳﺘﺮ ﻏﻴﺮ اﺷﺒﺎع را در ﻣﺤﻠﻮل ﻫﺎى ﺑﺎ درﺻﺪﻫﺎى ﻣﺘﻔﺎوت ﻣﻮاد ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ ﺑﺮرﺳﻲ ﻧﻤﻮد. در ﻣﻮرد ﺗـﺄﺛﻴﺮ ﺗﻐﻴﻴـﺮ ﺟﺎﻳﮕـﺎه ﮔـﺮوه ﻋـﺎﻣﻠﻲ اﺳﻴﺪ در ﻓﺘﺎﻟﻴﻚ اﺳﻴﺪ ﻧﻴﺰ ﻧﺘﻴﺠﻪ ﺷﺪ ﻛﻪ اﻳﻦ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺷـﻴﻤﻴﺎﻳﻲ ﭘـﺎﻳﻴﻨﻲ در ﻣﺤـﻴﻂ ﻗﻠﻴـﺎﻳﻲ دارﻧـﺪ وﻟـﻲ در ﻣﺤﻴﻂ اﺳﻴﺪى ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ ﺑﺎﻻﺗﺮى دارﻧﺪ. ﺑﺎ اﻳﻦ ﺗﻮﺿﻴﺢ ﻛﻪ رزﻳﻦ ﭘﻠﻲ اﺳﺘﺮ ﻏﻴﺮاﺷﺒﺎع ﺑﺮﭘﺎﻳﻪ اﻳـﺰو ﻓﺘﺎﻟﻴـﻚ اﺳـﻴﺪ و ﺗﺮﻓﺘﺎﻟﻴﻚ اﺳﻴﺪ داراى ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﻗﻠﻴﺎﻳﻲ ﺑﺎﻻﺗﺮى ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻧﻮع ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﺑﺮﭘﺎﻳﻪ ارﺗﻮ ﻓﺘﺎﻟﻴـﻚ اﺳـﻴﺪ (اﻧﻴﺪرﻳـﺪ) اﺳـﺖ. ﺑـﺮ اﺳﺎس ﻧﺘﺎﻳﺞ اﻳﻦ ﺗﺤﻘﻴﻖ، ﺟﻬﺖ ﻣﺼﺎرف در ﻣﺤﻴﻂ اﺳﻴﺪى ﺿﻌﻴﻒ، ﻓﻘﻂ ﻣﻲ ﺗﻮان از رزﻳﻦ ﻫﺎى ﭘﻠﻲ اﺳﺘﺮ ﻏﻴﺮاﺷﺒﺎع ﺑﺮﭘﺎﻳﻪ اﻳﺰوﻓﺘﺎﻟﻴﻚ اﺳﻴﺪ و ﺗﺮﻓﺘﺎﻟﻴﻚ اﺳﻴﺪ اﺳﺘﻔﺎده ﻧﻤﻮد در ﺣﺎﻟﻲ ﻛﻪ ﺑﺮاى ﻣﺤﻴﻂ ﻫﺎى ﺑﺎزى ﺑﻪ ﻫﻴﭻ وﺟﻪ اﺳـﺘﻔﺎده از اﻳـﻦ ﻧـﻮع ﻣﺤﺼﻮﻻت ﺗﻮﺻﻴﻪ ﻧﻤﻲ ﺷﻮد.

ﻣﻨﺎﺑﻊ

١- ﺳﺎزﻣﺎن اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻣﻠﻲ اﻳﺮان -اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻣﻠﻲ ٦٧٤٣ ﺑﻪ ﺷﻤﺎره(١٣٨٢)، ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺷﻴﻤﻴﺎﺋﻲ رزﻳﻦ ﻫﺎى ﮔﺮﻣﺎﺳﺨﺖ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده در ﺳﺎﺧﺘﺎرﻫﺎى ﺗﻘﻮﻳﺖ ﺷﺪه ﺑﺎ اﻟﻴﺎف ﺷﻴﺸﻪ ﻛﻪ در ﻣﺤﻴﻂ ﻣﺎﻳﻊ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣﻲ ﮔﻴﺮﻧﺪ ـ روش آزﻣﻮن

٢-ﺳﺎزﻣﺎن اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻣﻠﻲ اﻳﺮان-اﺳﺘﺎﻧﺪارد ﻣﻠﻲ ﺑﻪ ﺷﻤﺎره ٦٨٨٣ (١٣٨٢)، ﭘﻼﺳﺘﻴﻜﻬﺎ ـ رزﻳﻦ ﻫﺎى ﭘﻠﻲ اﺳﺘﺮ ﻏﻴﺮ اﺷﺒﺎع ﻣﺎﻳﻊ ﺟﻬﺖ ﭘﻼﺳﺘﻴﻜﻬﺎى ﺗﻘﻮﻳﺖ ﺷﺪه ﺑﺎ اﻟﻴﺎف ـ وﻳﮋﮔﻴﻬﺎ

1-ASTM C 581- 1994: Determining Chemical Resistance of Thermosetting Resins Used in Glass-Fiber-Reinforced Structures Intended for Liquid Service

2- ASTM D 2563 – 1994: Practice for Classifying Visual Defects in Glass-Reinforced Plastic Laminate Parts

3- JIS K 6919-1992: Liquid Unsaturated Polyester Resins for Fiber Reinforced Plastic